ਸਾਏ ਮੇਂ ਧੂਪ (ਗਜ਼ਲ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ)

"ਯੇ ਸਾਰਾ ਜਿਸਮ ਝੁਕਕਰ ਬੋਝ ਸੇ ਦੁਹਰਾ ਹੁਆ ਹੋਗਾ, ਮੈਂ ਸਜਦੇ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਥਾ, ਆਪਕੋ ਧੋਖਾ ਹੁਆ ਹੋਗਾ। ਯਹਾਂ ਤਕ ਆਤੇ ਆਤੇ ਸੂਖ ਜਾਤੀ ਹੈ ਕਈ ਨਦਿਯਾ, ਮੁਝੇ ਮਾਲੂਮ ਹੈ ਪਾਨੀ ਕਹਾਂ ਠਹਰਾ ਹੁਆ ਹੋਗਾ।" ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੇਂ ਕਭੀ-ਕਭੀ ਐਸਾ ਦੌਰ ਆਤਾ ਹੈ ਜਬ ਤਕਲੀਫ਼ ਗੁਨਗੁਨਾਹਟ ਕੇ ਰਾਸਤੇ ਬਾਹਰ ਆਨਾ ਚਾਹਤੀ ਹੈ। ਉਸਮੇਂ ਫੰਸਕਰ ਗ਼ਮੇ-ਜਾਨਾਂ ਔਰ ਗ਼ਮੇ-ਦੌਰਾਂ ਤਕ ਏਕ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈ । ਯੇ ਗ਼ਜ਼ਲੇਂ ਦਰਅਸਲ ਐਸੇ ਹੀਏਕ ਦੌਰ ਦੀਦੇਨ ਹੈ। ਯਹਾ ਮੈਂ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦੂੰ ਕਿ ਗ਼ਜ਼ਲ ਮੁਝ ਪਰ ਨਾਜਿਲ ਨਹੀਂ ਹੁਈ। ਮੈਂ ਪਿਛਲ ਪੱਚੀਸ ਵਰਸੋਂ ਸੇ ਇਸੇ ਸੁਨਤਾ ਔਰ ਪਸੰਦ ਕਰਤਾ ਆਯਾ ਹੂੰ ਔਰ ਮੈਨੇ ਕਭੀ ਚੋਰੀ-ਛਿਪੇ ਇਸਮੇਂ ਹਾਥ ਭੀ ਆਜ਼ਮਾਯਾ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਗ਼ਜ਼ਲ ਲਿਖਨੇ ਯਾ ਕਹਨੇ ਕੇ ਪੀਛੇ ਏਕ ਜਿਗਯਾਸਾ ਅਕਸਰ ਮੁਝੇ ਤੰਗ ਕਰਤੀ ਰਹੀ ਹੈ ਔਰ ਵਹ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤੀਯ ਕਵਿਯੋਂ ਮੇਂ ਸਬਸੇ ਪ੍ਰਖਰ ਅਨੁਭੂਤਿ ਕੇ ਕਵਿ ਮਿਰਜਾ ਗਾਲਿਬ ਨੇ ਅਪਨੀ ਪੀਤਾ ਕੀ ਅਭਿਵਯਕਤੀ ਕੇ ਲਿਏ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦਾ ਮਾਧਯਮ ਹੀ ਕਯੋਂ ਚੁਨਾ ? ਔਰ ਅਗਰ ਗ਼ਜ਼ਲ ਦੇ ਮਾਧਯਮ ਸੇ ਗ਼ਾਲਿਬ ਅਪਨੀ ਨਿਜੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਕੇ ਇਤਨਾ ਸਾਰਵਜਨਿਕ ਬਨਾ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਤੇ ਮੇਰੀ ਫੁਹਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ (ਜੇ ਵਯਕਤਿਗਤ ਭੀ ਔਰ ਸਾਮਾਜਿਕ ਭੀ) ਇਸ ਮਾਧਯਮ ਕੇ ਸਹਾਰੇ ਏਕ ਅਪੇਕਸਾਕ੍ਰਿਤ ਵਯਾਪਕ ਪਾਠਕ ਵਰਗ ਤਕ ਕਯੋਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਤੀ?